Binalar arası bağlantı (inter-building), binaları fiber omurgayla birleştirir. Bu rehberde neden fiber kullanıldığını (mesafe, elektriksel izolasyon), dış mekan kabloyu, giriş tesisini ve yedekliliği anlatıyoruz.
Bir kurumun birden fazla binası olduğunda — bir kampüs, bir fabrika kompleksi, bir yerleşke — bu binaların ağları birbirine bağlanmalıdır. Binalar arası bağlantı (inter-building), bu birleştirmeyi sağlayan kablolamadır. Ancak binalar arası bağlantı, bina içi kablolamadan farklı zorluklar taşır: uzun mesafeler, dış ortam koşulları ve en önemlisi elektriksel güvenlik. Bu yüzden, binalar arası bağlantı neredeyse her zaman fiber optikle yapılır. Bu yazıda, binalar arası bağlantıyı anlatıyoruz. Fiber için Fiber Türleri yazımıza bakabilirsiniz.
Binalar arası bağlantı (inter-building backbone), birden fazla binayı tek bir ağda birleştiren, binalar arasında çekilen omurga kablolamasıdır. Bir binanın ağı, bu bağlantı aracılığıyla diğer binaların ağlarına ve merkezi kaynaklara (ana veri merkezi, internet çıkışı) erişir. Binalar arası bağlantı, neredeyse her zaman fiber optikle yapılır — ve bunun çok güçlü sebepleri vardır. Mesafe: Bakır kablolama 100 metre ile sınırlıdır; binalar arası mesafeler ise genellikle bunu kolayca aşar (yüzlerce metre, hatta kilometreler). Fiber, çok daha uzun mesafeleri (tek modlu fiber kilometrelerce) sinyal kaybı olmadan taşır. Parazit bağışıklığı: Dış ortamda, kablolar çeşitli elektromanyetik parazit kaynaklarına maruz kalabilir; fiber, ışıkla iletim yaptığı için elektromanyetik parazitten tamamen etkilenmez. Elektriksel izolasyon (en kritik): Bu, binalar arası bağlantıda fiberin en önemli avantajıdır. Farklı binalar, farklı elektriksel toprak referanslarına sahip olabilir — aralarında bir potansiyel farkı (gerilim farkı) bulunabilir. Bakır kablo, elektriksel iletken olduğu için bu farkı taşır ve tehlikeli akımlar, ekipman hasarı, hatta güvenlik riski yaratır. Ayrıca, yıldırım gibi olaylar bakır üzerinden binalar arası yayılabilir. Fiber ise elektriksel iletken değildir (camdan yapılır); bu yüzden binalar arası elektriksel sorunları tamamen izole eder — toprak farkı, yıldırım veya elektriksel arıza, fiber üzerinden diğer binaya geçmez. Bu elektriksel izolasyon, binalar arası bağlantıda fiberi sadece tercih değil, neredeyse zorunlu kılar. Binalar arası bağlantı, kampüs ve çoklu bina yerleşkelerinin güvenli ve yüksek kapasiteli ağ omurgasını oluşturur. Tek modlu fiber için SM/MM Fiber yazımıza bakabilirsiniz.
Binalar arası fiber, bina içi kablolamadan farklı olarak dış ortamda gider ve bu özel zorluklar getirir. Dış mekan dereceli kablo: Binalar arası fiber, gömülü (yer altı kanal/boru içinde), havai (direkler arası asılı) veya doğrudan toprağa gömülü olarak gidebilir. Her durumda, dış ortam koşullarına dayanıklı olmalıdır: suya ve neme karşı korumalı (water-blocking), geniş sıcaklık aralığına dayanıklı, UV-ye dirençli (havai ise), ve mekanik zorlamaya (gerilme, ezilme, kemirgen) dayanıklı. Bu yüzden, dış mekan (outdoor/outside plant — OSP) dereceli özel fiber kablo kullanılır; iç mekan kablosu dış ortamda kullanılamaz. Güzergah seçenekleri: Gömülü kanal/boru en korunaklı ama maliyetli; doğrudan gömme daha ekonomik ama daha az korumalı; havai en hızlı kurulur ama hava/fiziksel risklere açıktır. Güzergah, maliyet, koruma ve saha koşullarına göre seçilir. Giriş tesisi (entrance facility): Dış fiberin binaya girdiği nokta, giriş tesisidir — kritik bir geçiş noktası. Burada, dış mekan kablosu sonlanır ve iç mekan kablosuna geçilir (çünkü dış mekan kablosu bina içinde uzun mesafe gidemez — yangın dereceleri farklıdır). Giriş tesisinde ayrıca koruma (sigorta, topraklama) ve sonlandırma yapılır. İç-dış geçiş: Dış mekan ve iç mekan kabloları farklı yangın dereceleri ve özelliklere sahip olduğu için, giriş noktasında geçiş yapılır; dış kablo giriş tesisinden öteye (bina içine) genelde uzatılmaz. Su ve nem yönetimi: Dış kablonun binaya girişinde, suyun içeri sızmaması için sızdırmazlık önlemleri alınır. İzin ve düzenlemeler: Gömülü veya havai dış kablolama, genelde izin, yer altı altyapı kontrolü (mevcut hatlar) ve yerel düzenlemelere tabidir. Dış mekan zorlukları, binalar arası bağlantının dikkatli planlama gerektiren bir kısmıdır. Giriş tesisi için Giriş Tesisi yazımıza bakabilirsiniz.
Binalar arası bağlantıda, elektriksel güvenlik, yedeklilik ve koruma kritik konulardır. Topraklama ve potansiyel farkı: Yukarıda belirtildiği gibi, fiberin en büyük avantajı binalar arası elektriksel izolasyondur. Eğer (nadiren) bakır binalar arası kullanılması gerekirse, toprak potansiyel farkı ciddi bir sorundur ve özel önlemler (izolasyon, koruma) gerektirir — bu yüzden fiber neredeyse her zaman tercih edilir. Fiber kullanıldığında bile, fiberin metal zırhı (varsa) veya giriş donanımı uygun topraklanmalıdır. Yedeklilik ve çeşitlilik: Binalar arası tek bir fiber yolu, bir tek arıza noktasıdır — dış mekanda, bir kazı çalışması, bir hasar veya bir olay bu tek yolu koparabilir ve iki bina arası bağlantıyı tamamen kesebilir. Bu risk, bina içinden daha yüksektir (dış mekan daha savunmasız). Bu yüzden, kritik binalar arası bağlantılar yedekli yapılmalıdır: ikinci bir fiber yolu, farklı bir fiziksel güzergahtan ve farklı bir bina giriş noktasından çekilmelidir (gerçek yol çeşitliliği). İki yol aynı hendekten giderse, tek bir kazı ikisini de keser — bu sahte yedekliliktir. Yıldırım koruması: Dış kablolama, yıldırım riskine açıktır; fiber elektriksel olarak izole olsa da, kablonun metal bileşenleri (zırh) ve giriş donanımı için yıldırım/aşırı gerilim koruması düşünülmelidir. Fiziksel koruma: Dış kablo, fiziksel hasara (kazı, kemirgen, mekanik) karşı korunmalı — zırhlı kablo, koruyucu boru ve uygun gömme derinliği kullanılır. Kapasite ve gelecek: Binalar arası fiber çekmek pahalı ve zahmetlidir; bu yüzden baştan cömert fiber kapasitesi (ekstra fiber teli — dark fiber) bırakmak akıllıcadır, gelecekteki büyüme için. Sonuç: Binalar arası bağlantı, fiberin elektriksel izolasyonu, dış mekan dereceli kablo, gerçek yedeklilik (çeşitlilik), yıldırım/fiziksel koruma ve cömert kapasite ile, binaları güvenli, güvenilir ve geleceğe hazır biçimde birleştirir. Yedeklilik için Yedekli Yol Tasarımı yazımıza bakabilirsiniz.
Binalar arası bağlantı (inter-building backbone), birden fazla binayı tek ağda birleştiren omurga kablolamasıdır; kampüs ve çoklu bina yerleşkelerinin ağ omurgasını oluşturur. Neredeyse her zaman fiber optikle yapılır, çünkü fiber: uzun mesafe taşır (bakırın 100m sınırını aşar), parazitten etkilenmez, ve en kritik olarak binalar arası elektriksel izolasyon sağlar — farklı binaların toprak potansiyel farkını, yıldırımı ve elektriksel arızaları izole eder (bakır bunları tehlikeli biçimde taşırdı). Dış mekan zorlukları: binalar arası fiber dış ortamda (gömülü/havai/kanal) gider, bu yüzden suya/neme/sıcaklığa/mekanik zorlamaya dayanıklı dış mekan (OSP) dereceli kablo kullanılmalı; dış kablo binaya giriş tesisinden (entrance facility) girer, burada sonlanır ve iç kabloya geçilir (yangın dereceleri farklı). Elektriksel güvenlik, yedeklilik ve koruma kritiktir: fiber izolasyon sağlar (topraklama yine de önemli), kritik bağlantılar yedekli olmalı (ikinci fiber, farklı güzergah ve farklı bina girişi — gerçek çeşitlilik; aynı hendek sahte yedekliliktir), yıldırım/fiziksel koruma düşünülmeli, ve cömert kapasite (dark fiber) bırakılmalıdır. Sonuçta binalar arası bağlantı, fiberin avantajları, dış mekan dereceli kablo, gerçek yedeklilik ve koruma ile, binaları güvenli ve güvenilir biçimde birleştirir; elektriksel izolasyon ve yol çeşitliliği, bu bağlantının en kritik tasarım konularıdır.